| ชื่อบทความ |
กรอบแนวคิดแบบไตร–เอสเซนส์สำหรับการออกแบบบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์ GI ของไทย
|
| ชื่อบทความ(English) |
TRI-ESSENCE CONCEPTUAL FRAMEWORK FOR THAI GI PRODUCT PACKAGING DESIGN
|
|
|
|
| ประเภทบทความ |
บทความวิจัย
|
| ชื่อผู้แต่ง |
วิชญา โคตรฐิติธรรม(1*), มัณฑนา ภาคสุวรรณ์(1), นภาวรรณ อาชาเพ็ชร(1), พีราวิชญ์ ภาคนนท์กุล(1), ภควิชญ์ ดำรงเกียรติศักดิ์(1) และอติพร ขยันุ(1) (Witchaya Khotarathititham(1*), Mantana Pharksuwan(1), Napawan Archaphet(1), Peerawich Phaknonkul(1), Pakawich Damrongkiattisak(1) and Atiporn Khayan(1))
|
| หน่วยงาน |
สาขาวิชาการสื่อสารดิจิทัล คณะสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยแม่โจ้(1) (Department of Digital Communications, Faculty of Information and Communication, Maejo University(1)) *Corresponding author: witchaya.khotarat@gmail.com
|
| ชื่อวารสาร |
วารสารแม่โจ้เทคโนโลยีสารสนเทศและนวัตกรรม ปีที่ 12 ฉบับที่ 1 มกราคม – เมษายน 2569
|
| บทคัดย่อ |
ในยุคเศรษฐกิจเชิงประสบการณ์และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ บรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ของไทยมีความสำคัญเชิงกลยุทธ์ในฐานะจุดสัมผัสทางประสบการณ์ที่เชื่อมโยงโลกกายภาพและดิจิทัล (Phygital) จึงไม่ใช่เป็นเพียงบรรจุภัณฑ์สวยงามอย่างเดียวแต่ต้องมีการผสมผสานเทคโนโลยีด้วย ซึ่งปัจจุบันการสื่อสารคุณค่าและอัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ GI ยังขาดเอกภาพและระบบนิเวศแห่งความเชื่อมั่นดิจิทัลที่จะสร้างความโปร่งใสแก่ผู้บริโภค บทความวิชาการนี้นำเสนอ “กรอบแนวคิดแบบไตร–เอสเซนส์สำหรับการออกแบบบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์ GI ของไทย” เพื่อใช้เป็นกรอบเชิงมโนทัศน์ในการยกระดับบรรจุภัณฑ์ GI สู่ตลาดระดับพรีเมียมและสนับสนุนยุทธศาสตร์ Soft Power ของประเทศ โดยกรอบแนวคิดดังกล่าวประกอบด้วย 3 มิติหลัก ได้แก่ (1) มิติสุนทรียภาพ (Aesthetic Essence) ซึ่งมุ่งเน้นการสร้างภาพลักษณ์และคุณค่ารับรู้ของสินค้า (2) มิติอัตลักษณ์วัฒนธรรม (Cultural Essence) ที่ถ่ายทอดความหมายและจิตวิญญาณของถิ่นกำเนิดผ่านสัญญะและลวดลายท้องถิ่น และ (3) มิติปฏิสัมพันธ์ดิจิทัล (Digital Essence) ที่สนับสนุนการตรวจสอบย้อนกลับและการสร้างประสบการณ์แบบฟิจิทัลผ่านเทคโนโลยี เช่น QR Code และความเป็นจริงเสมือน (AR) และอื่นๆ ทั้งสามมิติทำงานร่วมกันเพื่อยกระดับบทบาทของบรรจุภัณฑ์จากวัสดุห่อหุ้มสินค้าไปสู่เครื่องมือเชิงกลยุทธ์ในการสื่อสารคุณค่า สร้างความเชื่อมั่น และเพิ่มศักยภาพการแข่งขันของผลิตภัณฑ์ GI ทั้งนี้ บทความยังนำเสนอนัยเชิงนโยบายสำหรับการพัฒนากรอบมาตรฐานการประเมินบรรจุภัณฑ์ GI และนัยเชิงปฏิบัติสำหรับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลตามระดับความพร้อมของวิสาหกิจชุมชน
|
| คำสำคัญ |
กรอบแนวคิดไตร–เอสเซนส์; การออกแบบบรรจุภัณฑ์; ผลิตภัณฑ์สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์; อัตลักษณ์วัฒนธรรม; ประสบการณ์ฟิจิทัล
|
| ปี พ.ศ. |
2569
|
| ปีที่ (Vol.) |
12
|
| ฉบับที่ (No.) |
1
|
| เดือนที่พิมพ์ |
มกราคม - เมษายน
|
| เลขที่หน้า (Page) |
361-380
|
| ISSN |
ISSN 3027-7280 (Online)
|
| DOI |
|
| ORCID_ID |
0009-0005-8756-4945
|
| ไฟล์บทความ |
https://mitij.mju.ac.th/ARTICLE/R69020.pdf
|
| | |
| เอกสารอ้างอิง | |
| |
นันทพร พรประเสริฐ และ ทนงศักดิ์ วัฒนธรรม. (2566). การสื่อสารอัตลักษณ์เชิงพื้นที่ผ่านการออกแบบบรรจุภัณฑ์สินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์. วารสารวิชาการนวัตกรรมและศิลปกรรม, 8(1), 12-25.
|
| |
ปิยะมิตร กิจธรรมรัตน์. (2565). การสร้างอัตลักษณ์สีเฉพาะพื้นที่เพื่อการออกแบบบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์ชุมชน. วารสารศิลปกรรมประยุกต์, 15(1), 45-60.
|
| |
พีรยุทธ กาญจนพงศ์, ประภัสสร ปานศิริ, และ ประสาน ตั้งหลักอนันต์. (2565). การพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับโดยเทคโนโลยีรหัสคิวอาร์ และบรรจุภัณฑ์การค้าปลีกสำหรับส้มโอในจังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการเทคโนโลยีอุตสาหกรรม, 18(2), 1-15.
|
| |
มหาวิทยาลัยพะเยา. (2568). รายงานโครงการพัฒนาอัตลักษณ์และบรรจุภัณฑ์ข้าวหอมมะลิพะเยาพรีเมียม. สถาบันนวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยี (UPITI).
|
| |
รวีวรรณ ผาดผ่อง และ พัชรินทร์ พูลทวี. (2565). การออกแบบบรรจุภัณฑ์ข้าวฮางงอกเพื่อยกระดับอัตลักษณ์ท้องถิ่นและส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ จังหวัดสกลนคร. วารสารนวัตกรรมและการจัดการ, 7(2), 112-125.
|
| |
ศิรินทิพย์ พูลสุวรรณ. (2561). การสร้างความเข้มแข็งให้อุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์ข้าวไทยด้วยนวัตกรรมกราฟิกและโครงสร้างบรรจุภัณฑ์เชิงอัตลักษณ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี].
|
| |
สมพล สุขเจริญพงษ์ และ เดช ธรรมศิริ. (2561). การพัฒนากราฟิกบรรจุภัณฑ์เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ชุมชน. วารสารวิชาการศิลปะและการออกแบบ, 9(1), 88-102.
|
| |
สมาคมการออกแบบบรรจุภัณฑ์ไทย. (ม.ป.ป.). กรณีศึกษาบรรจุภัณฑ์ข้าวหอมมะลิศรีแสงดาว: จากแกลบสู่รางวัลระดับโลก. Thai Packaging Design Association (ThaiPDA). https://thaipda.or.th/srisangdao-rice/
|
| |
สุวพร หมกทอง. (2565). การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ผักเหมียงเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและอัตลักษณ์เชิงพื้นที่จังหวัดภูเก็ต. วารสารวิจัยและพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต, 16(1), 22-35.
|
| |
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์. (2567). แนวทางการส่งเสริมสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI). https://uploads.tpso.go.th/รายงานศึกษาแนวทางการส่งเสริมสินค้าสิ่งบ่ง.pdf
|
| |
อโรชา เทพรักษ์ และ ปฏิญญาณ์ แสงอรุณ. (2562). การออกแบบกราฟิกบนบรรจุภัณฑ์ข้าวสารไทยเพื่อปรับเปลี่ยนภาพลักษณ์ชาวนาสู่เกษตรกรยุคใหม่. วารสารศิลปกรรมศาสตร์, 11(2), 210-225.
|
| |
อเลไชวี, วี. (2568). บรรจุภัณฑ์ในฐานะทูตวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. วารสารดิจิทัลคอมมิวนิเคชัน.
|
| |
อัจจิมา ศุภจริยาวัตร และ สิทธิ จิตติชานนท์. (2562). การออกแบบบรรจุภัณฑ์ของฝากพรีเมียมเพื่อส่งเสริมอัตลักษณ์จังหวัด. วารสารการออกแบบและสภาพแวดล้อม, 14(1), 55-72.
|
| |
อัรฮาวี เจ๊ะสะแม และ ยอดนภา เกษเมือง. (2564). การพัฒนาบรรจุภัณฑ์และตราสินค้าผลิตภัณฑ์ชุมชนเพื่อเชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 12(3), 89-104.
|
| |
อุษณิษา พลศิลป และ วิไล อัศวเดชศักดิ์. (2566). การสร้างสรรค์ลวดลายเรขศิลป์บนบรรจุภัณฑ์จากภูมิศาสตร์กายภาพพื้นที่ชุมชน. วารสารวิชาการศิลปกรรมประยุกต์, 16(2), 120-135.
|
| |
โสภา หนูแดง. (2566). การสร้างเรื่องเล่าผ่านอัตลักษณ์สถาปัตยกรรมท้องถิ่นบนบรรจุภัณฑ์กล้วยหอมทองจังหวัดเพชรบุรี. วารสารการจัดการทางวัฒนธรรม, 8(1), 40-55.
|
| |
Ahmed, S., & Melewar, T. C. (2023). The role of smart packaging in enhancing brand identity and consumer engagement: A digital communication perspective. International Journal of Information Management, 69, Article 102601. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2022.102601
|
| |
Fu, H., & Zhao, C. (2025). Blockchain-enabled traceability systems and consumer reviews in smart packaging. Journal of Smart Technology and Marketing, 5(2), 45-60.
|
| |
Hu, X., Hamid, H. A., & Othman, H. S. (2025). Phygital marketing strategies and consumer engagement in the creative economy: A systematic review. Journal of Digital Transformation and Marketing Innovation, 4(1), 12-28.
|
| |
Hyon-Sook, S. (2012). The interaction of aesthetic and functional elements in packaging design. Journal of Convergence Information Technology, 7(12), 344-352.
|
| |
Leaw, J. J., & Ong, B. S. (2021). Augmented reality packaging design in intangible cultural heritage promotion: A systematic review. Journal of Heritage Tourism, 16(4), 441-458.
|
| |
Leelawat, K., & Suttipun, M. (2022). Packaging design as a cultural ambassador: Promoting local identity through visual narratives. Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development. https://doi.org/10.1108/JCHMSD-01-2021-0012
|
| |
Lokuge, E. L. (2025). Trends in smart packaging and digital consumer trust. International Journal of Packaging Science, 10(3), 210-225.
|
| |
Nanthachai, K., & Girdwichai, L. (2020). Branding and packaging design development for community products to increase economic value. Journal of Arts Management, 4(2), 405–418.
|
| |
Orth, U. R., & Malkewitz, K. (2008). Holistic package design and consumer brand impressions. Journal of Marketing, 72(3), 64-81.
|
| |
Simmonds, G., & Spence, C. (2017). Thinking inside the box: How the advertising context affects consumer responses to images of food on packaging. Food Quality and Preference, 62, 1-14.
|
| |
Vieira, K. C., & de Moraes, A. S. (2021). Place identity and local wisdom in packaging for Geographical Indication products. Journal of Rural Studies and Development, 15(2), 145-160.
|